h1

frame 42 | cui bono? (rainer werner fassbinder zei het al in 1981…)

29 januari 2009
Lola

Lola | Rainer Werner Fassbinder, 1981

Rainer Werner Fassbinder zei het al in 1981:

Wat vooraf ging: het nieuwe hoofd van de gemeentelijke afdeling bouwzaken, Von Bohm (Armin Müller-Stahl), bindt de strijd aan met de corrupte elite van een klein stadje in het Duitsland van 1955. Hij verzamelt belastend materiaal tegen de machtige en amorele bouwondernemer Schuckert en speelt de bewijzen van diens frauduleuze praktijken door aan een verslaggever van de plaatselijke krant, Weizmann (Karsten Peters).

VON BOHM En?
WEIZMANN U had me een schandaal beloofd, maar ik zie alleen maar contracten.
VON BOHM Contracten… Natuurlijk zijn het contracten. Gelooft u dat de duivel tegenwoordig nog naar zwavel stinkt? Gelooft u dat werkelijk?
WEIZMANN De duivel? Nee.
VON BOHM Hij heeft parfum opgedaan. Mooie kleren aangetrokken. Maar zijn snode plannen zijn niet veranderd. (wijzend op de contracten) Dit is een pact, een samenzwering. Een complot! Noemt u het een contract als u wilt.
WEIZMANN Die samenzwering waar u het over heeft, wat heeft die tot doel, volgens u?
VON BOHM Ha! Nu komen we tot de kern van de zaak. U vraagt naar het doel, ik antwoord: cui bono? Wie profiteert ervan? Bekijk de namen op de contracten. Dan heeft u het antwoord.
WEIZMANN Allemaal vooraanstaande burgers van de stad.
VON BOHM Vooraanstaanden! De machtselite, de heersende klasse. Dat heb ik van een theoreticus in de maatschappijkritiek.
WEIZMANN De vraag blijft: wat is het doel? Welk doel heeft de heersende klasse volgens u?
VON BOHM Het doel? Zich verrijken.
WEIZMANN Daarvoor worden contracten juist afgesloten.
VON BOHM Maar op wiens kosten? Dat zal ik u vertellen. Ten koste van de armen. De rechtelozen. De uitgebuiten.
WEIZMANN Maar die hebben er toch ook wat aan. Als de een rijk wordt, wordt de ander dat ook. Misschien niet echt rijk, maar ze blijven tenminste niet zo arm. Ik bedoel, daarom noemen we onze markteconomie toch ook sociaal. Omdat er voor iedereen wel wat te winnen valt. Dat zijn de spelregels. Begrijpt u?
VON BOHM Ja, ik begrijp het. De spelregels. Dat heb ik mijn raadgever ook gezegd. Dat we de spelregels moeten veranderen.

We kunnen de journalist een paar scènes later zwijgend aan tafel zien zitten bij de machtselite. Von Bohm verliest zich enigszins in zijn strijd tegen de spelregels, die hij overigens alleen was aangegaan wegens zijn gefnuikte liefde voor Barbara Sukowa (Lola), de hoer van bouwondernemer Schuckert. Uiteindelijk legt Von Bohm zich neer bij de schijnbaar onvermijdelijke marktwerking: hij wordt zelf handelswaar, in een ruil tussen liefde en macht. Lola wint, maar wint alleen door haar rol als koopwaar te bevestigen.

Aldus laat Fassbinder zien dat er in 1955 al geen optie meer was buiten het marktkapitalisme om. De enige manier om te overleven, is erin mee te gaan en te zorgen dat je aan de kant van de winnaars komt te staan.

Advertenties

reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s