h1

frame 30 | filmfestival 2

29 december 2008
Histoire(s) du Cinéma


Histoire(s) du Cinéma: La Monnaie de l’Absolu | Jean-Luc Godard, 1998

Net als (commerciële) films zelf, zijn filmfestivals sinds de jaren 80 tot events uitgegroeid. De vorm van het evenement komt dan vaak boven de inhoud te staan (vorm = eenheid van plaats, tijd, handeling en aanbod), de vorm overstijgt het doel van de inhoud (dat wil bv zeggen dat de talloze side-events als talkshows, kinder-activiteiten, workshops, merchandise, gala-avonden, etc de inhoud (het bekijken van films) als het ware belemmeren, in ieder geval aansturen) en het aanbod is de vraag én het receptiekader gaan bepalen, zoals McDonalds niet alleen de vraag naar snel en goedkoop eten bepaalt maar ook de manier waarop dat eten genuttigd wordt (~ snacken).

In deze events spelen drie elementen een belangrijke rol: je zou ze de klassieke eigenschappen van het filmfestival kunnen noemen, maar in het algemeen ziet men deze eigenschappen als ‘de kwaliteiten’ van een filmfestival:

1. Groot aanbod van niet-reguliere films (die niet in normale bioscooproulatie komen).
2. Veel filmmakers aanwezig, die na afloop van de film vragen kunnen beantwoorden, talkshows, ed.
3. Sfeer, momentum, ontmoetingsplaats, iedereen komt samen op het festival.

Deze drie basis-elementen, of kwaliteiten, zijn de weerslag (~ externalisatie) van drie principes die we als leidend in het hedendaagse cultuur-maatschappelijke kunnen zien; respectievelijk:

1. Het principe van uniciteit
Des te lager de kwantiteit, des te hoger de (ervaren) kwaliteit. Oftewel: des te minder een film vertoond wordt, des te specialer de kijkervaring aanvoelt. Hierdoor krijgt een film onbedoelde en oneigenlijke kwaliteiten toegeschreven.
2. Het principe van auteurschap
De fysieke regisseur geeft de film een (wederom oneigenlijke) meerwaarde door zijn autoriteit als maker. De stevig vastgeroeste conventie is dat een regisseur beter weet hoe je zijn film moet begrijpen/ zien dan een toeschouwer, wat natuurlijk onzin is.
3. Het principe van gemeenschap, bij voorkeur een overzichtelijke (dus veilige) gemeenschap
Dit is de zowel culturele als aangeboren reflex van groepsvorming en afbakening; bescherming van de eigen identiteit door verschil met anderen te benadrukken. Ofschoon iedereen ter wereld wel van films houdt, biedt het filmfestival een ideale gelegenheid om ‘onder gelijken’ te zijn, wat neerkomt op de maar al te menselijke hang naar een in zichzelf gekeerde, veilige en begrensde socialiteit (achter een onschuldige en typische filmfestival opmerking als “hé, heb jij de nieuwe … al gezien?” ligt een wereld van aannames en betekenissen verscholen).

Een derde stap: vertaald naar onze dagelijkse sociale cultuur krijgen de noties van uniciteit, auteurschap en gemeenschapszin vorm in respectievelijk individualisme, authenticiteit en zekerheid/waarheid. Aan alledrie bestaat grote behoefte: aan individualisme zowel in de groep, buiten de groep (of: bij gebrek aan groep) en áls groep (versus andere groepen); aan authenticiteit in de vorm van een agency die te vertrouwen is (de auteur, de kunstenaar, de oprechte politicus die zegt wat hij denkt, de ongecultiveerde, niet gecorrumpeerde natuur, etc); aan waarheid door de behoefte aan zekerheid: over het zelf, over onze plaats in de wereld, over de toekomst, over onze financiële situatie – wat neerkomt op een behoefte aan vastigheid, aan onomstotelijke ankerpunten die niet meegolven in de migratie en mondialisering die onze wereld zo dwingend bepalen, een behoefte dus aan waarachtigheid (zie ook authenticiteit), het moet echt zijn, waarde hebben – waar zijn.

Waar het op neerkomt is dit: wanneer men zich weer ter filmfestival spoedt, zodra de media een festival weer als een overmijdelijk, uniek en niet-te-missen event hebben gepresenteerd, bedenke men dat die handeling een impliciete instemming betekent met het heersende cultuurregime.

Advertenties

reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s