frame 08 | the two crimes may be linked

Cadaveri Eccellenti | Francesco Rosi, 1976

Wat is film anders dan het linken van two crimes? (i.e. crimes against reality – zie frames 24 en 67)

In Hollywood neemt die link de vorm aan van de parallelle ontwikkeling van de misdaadplot en de romance (pakt hij de boef + krijgt hij het meisje). In de klassieke Europese cinema worden de innerlijke beleving en de externe realiteit aan elkaar verbonden (de werkelijkheid wordt gepresenteerd als het product van de gemoedsgesteldheid van de protagonist, of soms andersom). Film überhaupt bestaat uit links: tussen vorm en inhoud, tussen vertelling en wijze van vertelling (veel meer dan in andere media, omdat die wijze van vertelling technologisch en economisch is), tussen mise-en-scene en decoupage (de beweging binnen het kader en de beweging van de kaders ten opzichte van elkaar, dwz de beweging van de acteurs en de beweging van de film als geheel). En natuurlijk tussen werkelijkheid (die itt de andere media immers altijd en onvermijdelijk zichtbaar is) en fictie.

Het is maar een kort moment in Cadaveri Eccellenti, maar we zouden ons kunnen voorstellen dat Lino Ventura hier niet zijn politiechef belt, maar de opperbaas – God, Godot of misschien Godard (net als in La Cabina, zie frame 13) – om te vertellen dat hij de essentie van de film heeft ontdekt.

frame 67 | transferring lies into truths

Reconstruction | Lucian Pintilie, 1968

Buñuel beschrijft de essentie van film:

Our imagination, and our dreams, are forever invading our memories: and since we are all apt to believe in the reality of our fantasies, we end up transferring our lies into truths. Of course, fantasy and reality are equally personal, and equally felt, so their confusion is a matter of only relative importance.

Luis Buñuel | My Last Breath (London: Fontana, 1982)

frame 24 | against image

The Thomas Crown Affair | Norman Jewison, 1968

Steve McQueen is sometimes criticized for only playing “himself” in the movies. This misses the boat, I think. Stars like McQueen, Bogart, Wayne or Newman aren’t primarily actors, but presences. They have a myth, a personal legend they’ve built up in our minds during many movies, and when they try to play against that image it usually looks phony.

Roger Ebert: recensie van Bullitt, 1968

Exact. En precies hetzelfde geldt voor de commerciële Amerikaanse film: Hollywood wordt wel eens bekritiseerd, omdat het alleen aan zichzelf zou refereren (dwz aan de fictie ipv de realiteit; aan entertainment ipv emotie). Dit slaat de plank mis, denk ik. Hollywood maakt niet zozeer films, maar presences (onvertaalbaar). Hollywood creëert een mythe, een collectieve legende die zich in de loop van vele tientallen jaren in ons hoofd heeft ontwikkeld. En als Hollywood tegen dat image in probeert te gaan, ziet het er meestal nep uit.

Dat is logisch, want Roger Ebert beschrijft sterren en sterren zijn het fundament van Hollywood. Maar het interessante aan Eberts quote is dat hij hier in feite, in enkele zinnen, dezelfde cultuurkritiek beschrijft waar anderen hele boeken over gedaan hebben (of bv recentelijk Connie Palmen nog twee hele, halfslachtelige, pagina’s in Vrij Nederland voor nodig had): namelijk hoe de realiteit fictie is geworden (en fictie realiteit) – want in de zin … and when they try to play against that image it usually looks phony betekent that image de myth, de personal legend en duidt de beweging against that image dus op de realiteit, die dan phony wordt, wat we hier even breed opvatten, als onecht, fictie.

Overigens een nogal teleurstellende film, The Thomas Crown Affair. Roger Ebert noemt het in zijn recensie terecht “possibly the most under-plotted, underwritten, over-photographed film of the year”. Ik zou het “60s gone awry” noemen, en dat komt op hetzelfde neer. Thomas Crown lijkt een beetje op de hedendaagse misdaadfilms: de vorm verhult dat plot in feite ontbreekt en een paar quasi-slimmigheidjes in de plot verhullen op hun beurt dat de vorm in feite leeg is. Het is vormeloze vorm, dwz vorm-voor-de-vorm. Maar Steve McQueen is cool as McQueen – en dat maakt een hoop goed.

frame 16 | the end of cinema

Ladri di Biciclette | Vittorio De Sica, 1948

No more actors, no more story, no more sets, which is to say that in the perfect aesthetic illusion of reality there is no more cinema.

André Bazin | What is Cinema? (1967)
uit het hoofdstuk over Ladri di Biciclette