frame 63 | henry fonda 2

Stray Dog | Akira Kurosawa, 1949

Nog even een aanvulling op frame 62, althans op Takashi Shimura (rechts in het frame). Het is Toshiro Mifune (links in het frame) die altijd “Kurosawa’s favoriete acteur” heet te zijn, ofschoon Kurosawa meer films met Takashi Shimura maakte (22) dan met Mifune (16). Welnu, Takashi Shimura reflecteert Kurosawa’s artistieke en persoonlijke moraal (en de worsteling daarmee), terwijl Toshiro Mifune juist de, meestal onstuimig-naïeve, aanval op die moraal vertegenwoordigt: Mifune staat voor de overmoed, de agressie, de ijdelheid, de ambitie, de vrijheid – al die dingen die over de rand van de sociale norm heen spillen en daarmee de validiteit van die norm testen. Via Shimura positioneert Kurosawa zichzelf binnen de moraal (de maatschappelijke norm, de conventie, etc), via Mifune valt hij die aan, om te kijken of ze nog houdbaar is, of ze is op te rekken, waar de gaten en hiaten zitten. Je zou kunnen zeggen: Takashi Shimura is het SuperEgo en Toshiro Mifune het Id.

Laten we het er dus op houden dat Kurosawa twee lievelingsacteurs had – die beide een andere kant van zijn persoonlijkheid en plaats in de wereld vertegenwoordigden. Enigszins hetzelfde zoals Fellini Marcello Mastroianni vaak opsplitste in diezelfde twee helften, SuperEgo en Id – respectievelijk als de (meestal getrouwde) verantwoordelijke, door routine, conventie en gefnuikt verlangen getergde volwassene en de kinderlijke en/of rokkenjagende escapist/dromer (die in de hoedanigheid van “Snàporaz” letterlijk voorkomt in Otto e Mezzo en La Citta delle Donne).